Marinka Kuijpers: Grip krijgen op je loopbaan

Loopbaanleren gaat verder dan leerlingen laten bedenken wat ze later willen worden, aldus Marinka Kuijpers. Kuijpers begeleidt een aantal vmbo-scholen uit de City Deal bij hun experimenten om werkexploratie in praktijk te brengen. ‘Ik ben gespitst op: hoe kun je mensen die het niet makkelijk uit zichzelf doen, handvatten geven om grip te krijgen op hun eigen leven.’

Het probleem is duidelijk. De meeste jongeren hebben geen idee wat ze later willen worden en ze weten ook niet wat beroepen nu écht inhouden. Daardoor kiezen ze een studie die niet goed bij ze past, lopen ze meer kans om te switchen en is er meer kans op uitval: hét recept voor jeugdwerkloosheid.

Ervaringen verbinden aan loopbaankeuze

Marinka Kuijpers doet sinds 2003 onderzoek naar loopbaanontwikkeling en loopbaanbegeleiding van leerlingen in het vmbo, mbo en hbo.  ‘Scholen doen al veel aan loopbaanoriëntatie en loopbaanbegeleiding. Ze bedenken ontzettend goeie en leuke activiteiten. Het probleem is dat leerlingen die ervaringen zelf niet kunnen verbinden aan een keuze voor een vervolgstudie’.

Dialoog

Ter illustratie noemt Kuijpers een beroepenmarkt, zoals veel scholen die organiseren. Kuijpers: ‘Leerlingen ervaren, zien en horen dan van alles, maar hun brein kan dat niet verbinden met een keuze voor een loopbaan. Ondertussen doen leerlingen ook allerlei ervaringen op tijdens bijbaantjes, beroepsgerichte vakken en hobby’s.

Leerlingen moeten leren om al die ervaringen in verbinding met elkaar te brengen en in verbinding met een studiekeuze. Dat kunnen ze niet alleen. Ze hebben daarvoor een dialoog nodig met goed opgeleide docenten, met ouders en mede-leerlingen.’

Loopbaangericht stagemoment

De vmbo-scholen die meedoen, kiezen zelf de manier waarop ze werkexploratie gaan uitproberen, als het maar innovatief is en een inspiratie kan zijn voor andere scholen. ‘De een kiest voor een nieuwe procedure van 10-minutengesprekken, een ander kijkt naar alle loopbaanactiviteiten en hoe men daar verbindingsmomenten kan organiseren, weer een ander wil misschien het stagemoment meer loopbaangericht maken.’

Je eigen geluk kunnen organiseren

Kuijpers zou graag zien dat we jongeren leren hoe ze, ook op de langere termijn, meer grip krijgen op de keuzes die ze moeten maken. ‘Als je zelf geen keuze maakt, dan maken anderen hem voor je'.

'Mijn hele leven ben ik al gespitst op: hoe kun je mensen die het niet makkelijk uit zichzelf doen, handvatten geven om grip te krijgen op hun leven? Waar je geboren bent, wat je op jonge leeftijd overkomt, daar kun je niets aan doen, maar het is allemaal wel van belang hoe je loopbaan eruit ziet en welke kansen je gegund worden.

Toch zijn er wel dingen die je zelf kunt doen en die te weinig gebruikt worden. Dat heeft me altijd gefascineerd: een manier om je eigen geluk te organiseren. Je leeft tenslotte maar een keer.’

Over Marinka Kuijpers

Prof. Dr.  Marinka Kuijpers is bijzonder hoogleraar ‘Leeromgeving en Leerloopbanen in het (v)mbo’ aan de Open Universiteit. Zij heeft een eigen onderneming ‘CarPe CarrièrePerspectief’ op het gebied van loopbaan­ontwikkeling en -onderzoek en is bestuurder van de ‘Loopbaangroep’.

Eerder was Marinka Kuijpers verpleegkundige, docent en ontwikkelingswerker. In 2003 promoveerde zij op een onderzoek naar loopbaancompetenties. Marinka Kuijpers is auteur van de boeken ‘Waardevol werk’ en ‘Breng beweging in je loopbaan’.